اصول سخنرانی در فن بیان و سخنوری

اصول سخنرانی در فن بیان و سخنوری

اصول سخنرانی در فن بیان و سخنوری

در این بخش از آموزشهای فن بیان و سخنوری نکات مربوط به اصول سخنرانی در فن بیان و سخنوری را ارائه میکنیم ، برای مشاهده کامل آموزشهای فن بیان و سخنوری به بخش آموزش فن بیان و سخنوری مراجعه کنید.
* یکی از اصول مهم سخنوری شناخت مخاطب است؛ زیرا رشته سخنوری ، مانند رشته پزشکی، نوعی نسخه پیچی است و نسخه پیچی پیش از شناخت بیمار، کاری مشکل زا و گاه خطرآفرین است. این شناخت می تواند در ابعاد گوناگون، مانند بعد فرهنگی، اخلاقی، تربیتی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و علمی، بررسی شود و مورد تأهل قرار گیرد.مثلاً در بُعد علمی، سخنرانی برای استادان حوزه و دانشگاه با سخنرانی برای طلاب و دانشجویان متفاوت خواهد بود.
* هنگام مطالعه «مطالب» برای تدوین محتوای سخن خود به دو چیز، خوب بیندیشید: یکی فهم مطالب برای خود و دیگری روش تفهیم مطالب برای شنوندگان خود که گاه امر دوم از امر اول مهمتر و سخت تر است. فی المثل چنانچه برای «بازاریان» و در زمینه «گرانفروشی»می خواهید سخن بگویید، باید مطالعه و فکر کنید که زشتی گرانفروشی را با روش مستقیم یا با روش غیرمستقیم به آنان تفهیم نمایید.
* در سخنرانی تان ، جز در موارد ضرورت ؛ فقط از «یک موضوع» سخن بگویید و همان را برای مخاطبان خود خوب پرورش دهید و پخته کنید و از پرداخت به «موضوعات گوناگون»و با روش«کشکولی» خودداری ورزید؛ زیرا تبیین خوب و کامل یک موضوع، از بیان ناقص چند موضوع گوناگون بمراتب بهتر و مؤثرتر است.
* « متنوع » سخنرانی کنید تا شنوندگان متنوع شما همگی جذب سخنان شما شوند. از راهکارهای آن، ایجاد تنوع در مواد، ابزارها، قالبها و روشهای سخنوری است. مثلاً چون ممکن است در میان شنوندگان شما از اهل شعر و ادب هم حضور داشته باشند، از اشعار و قطعات زیبا هم استفاده نمایید. و یا چون احتمال دارد در میان مخاطبانتان کودکان و نوجوانان نیز شرکت کرده باشند. داستانها و خاطرات جالب را نیز بیان کنید.
* کیفیت و کمیت سخن خود را بر مبنای حد «متوسط» معلومات و اطلاعات و توان جسمی و فکری و روحی شنوندگان قرار دهید.
* موضوع و مطالب سخنرانی خود را با رعایت ویژگیهای زیر برگزینید:
مورد علاقه گوینده؛  برخوردار از منابع کافی و معتبر؛  مورد نیاز شنونده؛ متناسب با شرایط زمان؛ متناسب با شرایط مکان؛ متناسب با شرایط مخاطبان؛ برخوردار از تسلط علمی گوینده بر آن؛ مهم از نظر گوینده و شنونده.

نکات پیش از سخنرانی در فن بیان و سخنوری

* هر یک ساعت سخنرانی ممکن است چندین ساعت مطالعه لازم داشته باشد. پس تا می توانید، مطالعه پیش از سخنرانی را فراموش نکنید، هر چند سخنور ورزیده ای باشید.
* در آغاز راه، شایسته است که مطالب سخنرانی خود را پیش از اجرا، در خانه و یا محل دیگری تمرین کنید. این تمرین را یا می توانید در حضور جمع یا به صورت فردی انجام دهید و یا می توانید آن را روی نوار، ضبط نمایید و به آن گوش دهید و سپس نقایص و نواقص آن را برطرف کنید تا به مرور زمان، سخنوری موفق شوید.
* سخنور باید از نظر ظاهر، مرتب و تمیز باشد. از اینرو، شایسته است که پیش از حضور در جلسه سخنرانی؛ سر و وضع، چهره، یقه، عمامه و لباس خود را در آینه ای ببینید و پس از اطمینان، به سخنوری بپردازید؛ زیرا گاهی ممکن است موهای سر، شانه نکرده یا یقه لباس، ورآمده یا تحت الحنک عمامه، بیرون زده و یا لکه ای جوهر یا چربی، روی لباس شما ریخته شده باشد.
* پیش از سخنرانی، به خود تلقین کنید که حامل پیامی هستید و باید آن را بگویید و همه منتظر دریافت پیام شما هستند. از اینرو، ترس و اضطراب کمتری به شما روی خواهد آورد و یا حتی هیچ گونه ترس و اضطرابی به دل شما راه نخواهد یافت.
* پیش از سخنرانی، درباره آن بیندیشید که چگونه آن را آغاز کنید؛ چگونه آن را ادامه دهید و چگونه آن را به پایان برید و به طور کلی چگونه آن را بیان نماید، به طور مثال، آیا سخنرانی خود را با آیه ای از قرآن یا حدیثی از معصومان علیهم السلام و یا چند بیت شعر آغاز کنید؟ و آیا این آیه یا حدیث و یا شعر، می تواند کدام آیه یا حدیث و یا شعر باشد؟
* برای سخنرانی خود، طرح مناسب و چارچوب داشته باشید و پیش از سخنرانی، آن را برای خود ترسیم کنید تا در هنگام سخنرانی، مطالب را فراموش ننمایید.
* برای پاسخگویی به پرسشهای احتمالی شنوندگان قبلاً خود را آماده کنید. این پرسشها را می توانید خودتان با تفکر در موضوع یا با مشورت با صاحب نظران در آن موضوع یا با مراجعه به کتابها و منابع نوشته شده در آن موضوع و یا حتی با کمک گرفتن از خود شنوندگان بیابید.
* قبل از سخنرانی دقت نمایید که اگر نکته ای مبهم و تاریک در محتوای سخنرانی شما وجود دارد، آن را روشن و یا حذف کنید.
* پیش از سخنرانی استراحت داشته باشید و از خوردن غذا به حد اشباع بپرهیزید تا با شکمی پر و انباشته از غذا سخنرانی نکنید و از خوردن چیزهایی مانند «نوشابه»  خودداری ورزید تا مبادا هنگام سخن گفتن آروغ بزنید.
* شایسته است که چند دقیقه ای پیش از وقت، به محل سخنرانی خود بروید و از آنجا دیدن کنید تا از کیفیت و کمیت محل سخنرانی و شنوندگان خویش مطلع شوید.
* پیش از سخنرانی، تا حدی که می توانید، از شرایط فرهنگی، اخلاقی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شنوندگان خود آگاه شوید و سخنرانی خود را با توجه به آن شرایط ایراد نمایید. به طور نمونه، اگر مخاطبان شما دارای شرایط اقتصادی و مالی خوبی نیستند، از آنان ـ برای امور خیریه و مانند آن ـ کمکهای مالی سنگین و یا حتی هیچ کمک مالی را درخواست نکنید.
* در صورت لزوم، پیش از سخنرانی، نقشه، لوحه، فیلم، اسلاید، اورهد و مانند آن را آماده کنید تا زمان سخنرانی شما با انجام دادن این گونه کارها تلف نشود.
*   در صورتی که پیش از سخنرانی شما کس دیگری نیز سخنرانی می نماید، سعی کنید چند دقیقه زودتر از موعد مقرر خودتان، در محل سخنرانی حاضر شوید تا از موضوع و محتوای سخنان او آگاه شوید. با این کار، هم به این سخنران احترام گذاشته اید، و هم از تکرار موضوع و مرثیـه بـرای شنـونـدگان خود دوری جسته اید.
* برای آرامش بیشتر در سخنرانی، پیش از سخن گفتن چند نفس عمیق بکشید.
* پیش از سخنرانی صدای بلندگو را آزمایش و تنظیم نمایید و فاصله مناسب خود با آن را در نظر بگیرید و تلاش کنید تا صدای نابهنجار و یا سوت دلخراش از آن تولید نشود، مثلاً دهان خود را به میکروفون نچسبانید.
* در صورت امکان، از بانیان و برگزارکنندگان مجلس سخنرانی خود بخواهید که هنگام سخنرانی شما از دادن آب، چای، خرما، حلوا، شیرینی و مانند آن، به شرکت کنندگان خودداری ورزند تا تمرکز حواس شما و آنان از بین نرود و کنترل مجلس نیز به هم نخورد.
* سخنرانی خود را با نام و حمد خدا و درود و سلام بر پیامبر محبوب خدا(ع) و خاندان او و بویژه امام زمان(ع) و نفرین بر دشمنان آنان آغاز کنید. مثلاً چنین بگویید: «بسم الله الرَّحمن الرًَحیم، الحَمدلله رَبَّ العالَمین، ثُمَّ والسَّلامُ عَلی سَیدنا و نَبینا اُبِی القاسِمِ مُحَمَّد وعَلی أهلُ بَیتِهِ الطیبینَ الطّاهِرین سِیما بَقِیهِ اللهِ فی للاُرَضین ولَعنَهُ اللهِ عَلی اُعدآئِهِم أجمَعین مِنَ الآنَ إلی قِیامِ یومِ الدّین».
* می توانید پس از یاد کردن نام و ستایش خدا و درود بر پیامبر(ص) و خاندان او (ع) آیه و یا حدیث و یا شعری را که با محتوای سخن شما ارتباط و تناسب دارد، در آغاز سخنرانی خود بخوانید. مثلاً اگر موضوع و محتوای سخنتان درباره «دعا» است، می توانید این آیه را بخوانید:«وقال رَبُّکّم استَجِبِ لَکم… پروردگارتان گفت: شما بخوانید مرا، من هم اجابت می کنم شما را».
* شایسته است که در آغاز سخنرانی تان، موضوع و طرح و چهارچوب بحث و سخن خود را برای شنوندگان بیان کنید. مثلاً چنین بگویید: «بحث امروز ما درباره اخلاص است که عنوانهای آن عبارتند از: تعریف اخلاص، ارزش و اهمیت اخلاص، آثار و فواید اخلاص، اقسام اخلاص، مراحل اخلاص، ویژگیهای مخلصان و… »
* گاهی با خواندن یک یا چند بیت زیبای شعر در آغاز سخنرانی تان، می توانید جذابیت خاصی به سخنرانی خود بدهید. مثلاً اگر در مجلسی برای «جانبازان» و «خانواده» های آنان سخن می گویید، می توانید زبان حال آنان را این گونه بازگو کنید:
اگر داغ دل بود ما دیده ایم
اگر خون دل بود ما خورد ه ایم
اگر دل دلیل است آورده ایم
اگر داغ شرط است ما برده ایم
* برای آغاز سخنرانی خود، عبارات و جملات مناسب و زیبایی انتخاب کنید. مثلاً چنانچه موضوع سخنرانی شما دربـاره «شهادت» است، می توانید این جمله را بگویید: «خون جامه را ناپاک، اما جامعه را پاک می کند.»
* گاهی بیان یک داستان جالب و زیبا در آغاز سخنرانی ، بسیار مؤثر خواهد بود و جلب توجه خواهد نمود. به طور نمونه، چـنانچه مـوضوع سخنـرانی شمـا «استفاده از روش غیرمستقیم در تعلیم و تربیت» است، می توانید داستان وضوگرفتن امام حسن و امام حسین (ع) را، در حضور پیرمردی که اشتباه وضو می گرفت، بیان کنید.
* گاهی می توانید سخنرانی خود را با طرح یک سئوال آغاز نمایید تا هم توجه شنوندگان را به سخنان خود جلب کنید و هم آنان را در سخنرانی تان شریک سازید. مثلاً چنانچه موضوع سخنرانی شما درباره «توبه» است می توانید در آغاز آن، این سئوال را مطرح نمایید: «توبه و شرایط آن چیست و آیا توبه در آخر عمر پذیرفته می شود یا نه؟
* در ابتدای سخنرانی خود، ارزش و اهمیت موضوع سخنرانی تان را برای شنوندگان خویش بیان کنید تا به آن علاقه مند شوند و به سخنان شما تا پایان سخنرانی تان گوش فرا دهند. به طور مثال، چنانچه موضوع سخنرانی شما درباره «تقوا» است، در آغاز سخنرانی خود، به ارزش و اهمیت «تقوا» از نظر قرآن، از نظر معصومان (ع)، از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمت الله و مقام معظم رهبری ـ مدّظلّه العالی ـ و علماء و دانشمند ان بپردازید.
* سعی کنید در همان آغاز، بر مجلس سخنرانی تان مسلط شوید. گاه با خواستن یک یا چند صلوات از جمعیت شنوندگان، می توانید این کار را انجام دهید

* گاهی در آغاز برخی از سخنرانی ها خوشامدگویی به شنوندگان لازم است. به طور نمونه، می توانید چنین بگویید: «به همه حضاری که به این مجلس تشریف آورده اند، عرض سلام و خوشامدگویی دارم. امیدوارم ثوابی از این مجلس، در پرونده اعمال ما و شما ثبت و ضبط شود.»
* باید در کیفیت و کمیت مقدمه سخنرانی خود دقت نمایید. مثلاً کمیت مقدمه سخنرانی تان نباید آن قدر طولانی شود که فرصت چندانی برای بیان اصل سخنرانی تان باقی نماند.
* همه قوای خود را در مقدمه سخنرانی تان به کار نبرید، بلکه برای بقیه سخنرانی خود نیز ذخیره نگاه دارید. از اینرو، در همه سخنرانی خویش باید از حدّت و حرارت به خرج دادن خودداری کنید تا برای ادامه سخنرانی تان، با خستگی روبه رو نشوید و حنجره شما توانایی سخن گفتن را نیز داشته باشد.

* در آغاز سخنرانی، از مطالبی که مورد قبول و توافق میان شما و شنوندگانتان است، استفاده کنید تا آنان، در همان آغاز، نسبت به شما و محتوای سخنرانی تان علاقه مند شوند و موضعگیری منفی نکنند. مثلاً اگر برای کسانی سخن می گویید که «ولایت فقیه» را قبول دارند، اما درباره «حدود و اختیارات ولی فقیه» سئوالات و شبهاتی دارند، شما در آغاز سخنان خود، از «ارزش و اهمیت ولایت فقیه» و سپس از «آثار و فواید ولایت فقیه» و آن گاه از «شرایط ولی فقیه» و در پایان سخنانتان، از «حدود و اختیارات ولی فقیه»سخن بگویید.

 

رعایت نکات گفته شده و تمرین مکرر به  افزایش توانایی شما در فن بیان و سخنوری  کمک میکند ، در آموزشهای بعدی نکات بیشتری در ارتباط با فن بیان و سخنوری ارائه خواهیم کرد ؛ در صورت امکان سایت ما را از طریق دکمه های زیر در شبکه های اجتماعی که عضو هستید اشتراک گذاری کنید . برای عضویت در کانال تلگرام روی کانال تلگرام فن بیان و سخنوری کلیک کنید. با سپاس از توجه شما. منتظر آموزش های بعدی ما در زمینه فن بیان و سخنوری باشید.

۸,۸۳۱ مجموع بازدیدها, ۳ بازدیدهای انجام گرفته امروز

2 دیدگاه

  1. Pingback: اصول سخنرانی | سایت جامع

  2. Pingback: اصول سخنرانی | سایت جامع

پاسخ دهید